Ana sayfa Sağlık Bilimsel Hafıza Güçlendirme Teknikleri Nelerdir ?

Bilimsel Hafıza Güçlendirme Teknikleri Nelerdir ?

142
0
hafıza güçlendirme teknikleri
hafıza güçlendirme teknikleri

Gün içerisinde bazı isimleri unuttuğunuz oluyor mu ? Aile ya da arkadaşlarınızla sohbet ederken birisinden bahsetmeye çalışırken ismi aklına gelmez dilinizin ucundadır fakat bir türlü hatırlayamazsınız. Birçoğumuzun başına gelen bu durum toplum içerisinde unutkanlık olarak bilinse de ileride alzheimer gibi hastalıkların habercisi olabilir. Beyin bir bilgisayarın harddiski gibi çalışsa da öğrenme ve öğrendiklerini silme konusunda belleklerle karşılaştırılmayacak kadar üstün bir performansa sahiptir. Çoğu insan yeni öğrendiği bilgileri birkaç gün sonra hatırlayamama sorununu unutkanlık olarak bilir aslında tam olarak böyle olmayabilir. İnsan beyninin çalışma sistemini öğrendiğiniz zaman hafızanızı nasıl kullanmanız gerektiği konusunda hafıza nasıl çalışır ve hafıza güçlendirme teknikleri nasıl yapılır sorularına kendi kendinize cevap verebileceksiniz.

İnsan tıpkı bir makine gibi yaşlandıkça vücudun çeşitli fonksiyonlarını yerine getiremez hale gelir. Özellikle 50’li yaşlardan itibaren başlayan rahatsızlıklar ve hastalıklar artık hiçbirşeyin eskisi gibi olmadığını size belli ettirir. Ortalama bir insan beyni 50 yaşından itibaren özellikle 60 lı yaşlarda %10 küçülmeye gitmektedir. Yaşanılan bu küçülme yeni öğrendiğiniz bir bilgiyi 18 yaşında genç bir insan gibi kavrama konusunda aynı yeteneklere sahip olmadığını gösterir. Hafıza yani belleğimiz doğduğumuz andan itibaren tıpkı bir yapay zeka gibi öğrenmeye başlar. Hafıza öğrendikçe gelişir ve kapasitesi artar. Yeni bilgiler eski bilgileri çağrıştırabilir ve beyin böylece öğrenim mekanizmasında bir köprü görevi oluşturur.

Sınav zamanlarındaki öğrenciler ders çalışırken öğrendiği yeni bir bilgiyi hemen unutmaktan şikayetçidirler. Fakat öğrenme tahmin ettiğiniz gibi kolay gerçekleşen bir olgu değildir. Hafızanın öğrenme metoduyla yeni bilgiyi alıp boş alanda saklaması ve istediğiniz anda tıpkı bir bilgisayar gibi geri çağırma işlevini gerçekleştirebilmesi insanoğlunun mucizevi bir yaradılış hikayesine sahip olduğunun en iyi kanıtlarından birisidir. Sizlere bu yazımızda hafıza nasıl güçlenir, hafıza güçlendirme teknikleri, doping hafıza teknikleri, hafıza teknikleri ile ders çalışma performansı nasıl artar konularında zamanında unutkanlık sorunu yaşayan bir kimse olarak hem kendi deneyimimi hemde bilimsel açıdan neler yapabileceğimizi anlatacağım.

Hafıza Güçlendirme Teknikleri Nasıl Yapılır ?

Hafıza güçlendirme ile ilgili yukarıda beynin çalışma prensibine yönelik ufak bir giriş yaptık. Unutkanlık yaşadığımız dönemlerde hemen arama motorlarına sarılıp hafıza güçlendirme siteleri, hafıza güçlendirme oyunları, hafıza güçlendirme egzersizleri aramalarını zamanında bende yapmıştım 🙂 Öğrenme metodlarıyla ilgili kendimi geliştirmemle unutkanlık sorunum ortadan kalkmış oldu. Şimdi hafıza güçlendirme yöntemleri ile neler yapabiliriz başlayalım.

1.Beslenme alışkanlığı herşeyden önemlidir

Unutkanlık nasıl önlenir ? Hafızanızı geliştirmek istiyorsanız her şeyi bir kenara bırakın öncelikle beslenmenize dikkat edin. Düzenli ve sağlıklı bir beslenme olmadan vücut çalışma fonksiyonlarını yerine getiremeyecektir. Sağlıklı beslenme sayesinde beyin gelişimi ve algı düzeyiniz açık olacak kavrama ve unutkanlık gibi sorunlarınızın büyük bir bölümünü çözmüş olacaksınız. Çoğumuzun bildiği besinlerden olan balık ve yeşil sebzeler hafızayı güçlendirici olarak önemli bir kaynaktır. Yağ kaynağı olarak ise zeytinyağı ve ceviz, badem ile fındık gün içerisinde belirli miktarlarda tüketilmesi önerilmektedir. Son zamanlarda hafızayı güçlendirici besinler olarak bilinen kabak çekirdeği de vücut ve beyin sağlığı açısından güzel bir antioksidan özelliğe sahip. Hafıza güçlendirme teknikleri yazımızda ilk sırada beslenme alışkanlığına dikkat çekmemin sebebi eğer düzenli bir beslenme ile hayat döngünüzü devam ettirmez iseniz yapacağınız birçok teknikte başarılı sonuçlar alamayacaksınız.

hafıza nasıl geliştirilir
hafıza nasıl geliştirilir

Beslenme alışkanlıklarının hafıza üzerindeki etkilerden bahsetmişken aşırı şekerli yiyecekler ve sizleri zorlayan diyet listelerinden uzak durmanız beyin fonksiyonlarınız açısından oldukça önemlidir. Bu sebeple eğer üniversite sınavına hazırlanıyorsanız diyet listenizi uzman bir doktor eşliğinde gerçekleştirmeniz önemlidir.

2.Dikkat dağınıklığını önleyin

Yeni birşey öğrendiğinizde beyin önce bunu kısa süreli hafızanıza alır bu bilgiye yoğunlaştıkça (dikkat ve konsantrasyon) arttıkça beyin bunun önemli olduğunu ve kısa süreli bölümden uzun süreli hafıza bölümüne taşımaktadır. Ders çalışırken ya da iş ortamında çalışırken etrafınızda olan dikkat dağıtıcı müzik, cep telefonu, televizyon gibi dikkat dağıtıcı nesneleri kaldırın. Dikkat dağınıklığını azaltmak için gürültülü bir çevreden uzak durun, ders çalışırken gürültü konsantrasyonunuzu azaltacak ve bu da dikkat dağınıklığına sebep olacaktır. Kendinize zaman ayırmak dikkatinizi toplamak için güzel bir yöntem olabilir. Eşinizden ya da arkadaşlarınızdan sizi 1 saatliğine yalnız bırakmasını isteyebilirsiniz bu sayede yapacağınız işe odaklanmanız daha kolay olacaktır. Yapacağınız bu yoğunlaşma egzersiziyle uzun dönemli olarak hafızanızı geliştirdiğinizi göreceksiniz.

3.Herşeyi kısa bir zaman dilimine sığdırmaya çalışmayın

Çoğumuzun en sık yaptığı hatalardan birisi olarak kısa sürede iş halletme yeteneği 🙂 Emin olun ki bütün herşeyi 1-2 saatte öğrendiğinizi zannedersiniz öğrendiğiniz şeyleri 1 ay sonra açıp baktığınızda bilgileri öğrenmiş değil ezberlediğinizi anlamış olacaksınız. Öğrenme ile ezberleme arasında büyük bir yanılgı vardır. Ezberlediğiniz şeyleri öğrenmiş sayılmazsınız. Bu nedenle gün içerisinde yaptığınız işleri 1 saat gibi kısa bir süreye sığdırmak yerine birkaç seanslık zaman dilimlerine bölerek çalışmayı deneyin. Hafıza geliştirme yöntemleri olarak yaptığınız bu çalışmayla beyninizi yormayacak verimli bir çalışma elde edeceksiniz. Yapılan araştırmalar neticesinde kısa sürede öğrenilen bilgilerin uzun bir maratonda öğrenilen bilgilere göre hafızada kalıcılığının daha az olduğu görülmüştür.

4.Organize olun

Hafızanızı verimli kullanmak istiyorsanız organize olarak çalışmalarınızı tamamlayın. Organize olmak derken ne demek istiyorsunuz ? Beyin kümeleme yaparak öğrenmeyi daha kolay algılamaktadır. Hazırladığınız ders dökümanlarını belirli gruplara bölerek kısım kısım çalışmak hafızanızda uzun süreli yer edinmeyi kolaylaştıracaktır. Birbirine benzer terimleri ve işleri ortak bir yerde toplayıp çalışmak öğrenme kolaylığı sağlayacaktır. Telefon numaralarının neden parçalanarak söylendiğini hiç merak ettiniz mi ? 053XABCDFEG şeklinde söylerken parçalara ayırmadan akılda tutmak mı kolay yoksa 053X ABC DF EG şeklinde söylemek mi ?

hafıza nasıl arttırılır
hafıza nasıl arttırılır

Üniversiteye hazırlık öğrencisinin ders çalışırken çalıştıklarını unuttuğunu düşünelim. Burada yapılması gereken şey her dersin içerisindeki konuların benzer kısımlarını aynı gün çalışmak öğrenme açısından daha verimli olabilir. Birbirinden bağımsız konuları öğrenmek daha zor olacaktır. İş hayatındaki dahi karmaşık işler için iş akışları oluştururuz. Bu sayede karmaşık işlerin içerisinden hata yapmadan sıyrılırız. İş akışları yapmamızdaki amaç işi organize edip adım adım ilerleyerek hata yapmayı azaltmak olmalıdır.

5.Hayalinizde canlandıracak nesnelerle bağlantı kurmaya çalışın

Sınavlara hazırlananlar için hafıza teknikleri dendiğinde benimde en çok kullanmış olduğum yöntemlerden biriside öğrenmeye çalıştığım bir şeyi hayalimde bir nesneyle bağdaştırmaktır. Bir şeyi anımsamak ya da hayal etmek hafızanın en sevdiği yöntemlerden birisidir. Özellikle üniversiteye hazırlananlar için sözel derslerde unutkanlık sorunu yaşayan öğrenciler için oldukça faydalı olabilecek bu yöntem sayesinde hafızanızı arttırarak daha verimli sonuçlar elde edebilirsiniz. Birçok uzmanında onaylamış olduğu canlandırma hayal etme yöntemi size birçok şeyi hatırlamanıza yardımcı olacaktır. Bunun için öğrenmek istediğiniz şeyleri kafiyelendirebilir, bir kelimeyi bir nesneyle özdeşleştirebilirsiniz.

6.Hafızanızı geliştirmek için ayrıntılara inin ve tekrar edin

Yeni öğrendiğiniz bir şeyleri belleğinizde uzun dönemli olarak hatırlamak istiyorsanız o konuyla ilgili ayrıntılara inin ve konunun ne anlatmak istediğini özümseyin. Bir terim ya da konu ile ilgili ayrıntılara inmek beynin o konuya ilgi odağı olduğunuzun işaretini verecek ve önemli görülen bilgiyi uzun vadede hatırlamak için beyin bunu kodlayacaktır. Bu yüzden öğrendiğiniz şeyleri birkaç kez tekrar etmek ve detaylandırmak hafızanızı geliştirmek için güzel bir yöntem olacaktır.

7.Görsel hafızanızı geliştirin

Hatırlamanın birçok yolu vardır. Bazı kimseler gittiği bir yolu bir seferde hatırlarlar çünkü görsel hafızaları gelişmiştir. Ders çalışırken resimlerden ve grafiklerden yararlanmak hafızan kapasitenizi arttırmanıza sebep olabilir. Hafıza güçlendirme yolları için örnek vermek gerekirse İngilizce kelime ezberlemek isteyen bir kişi öğreneceği bir kelimeyi bir figürle hafızasında yer ettirirse daha kolay öğrenecek ve akılda kalıcılığı artacaktır. Ya da öğreneceğiniz yeni bir kelimeyi kelime kartlarına yazıp yaşam alanlarınızda en çok kullandığınız noktalara yapıştırmak ve onu sürekli görmek görsel hafızanızı arttıracaktır.

hafıza nasıl açılır
hafıza nasıl açılır

8.Neden-sonuç ilişkisi ile hafıza güçlendirme

Eski bildiğiniz şeylerle yeni öğreneceğiniz şeyler arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak eski bilgilerinizi akılda tazeleyeceğinden bilginin akılda daha çok kalıcılığını sağlayacaktır. Hafıza güçlendirme teknikleri olarak sık uyguladığım yöntemlerden birisi olan neden-sonuç ilişkisi, olaylar arasında bir ilişki kurarak anlamlandırma çabası ile hafızanızda yer edinme açısından oldukça başarılı sonuçlar elde ettiğinizi göreceksiniz.

9.Bildiklerinizi başkalarına öğretmekten çekinmeyin

Hafıza nasıl geliştirilir ? Üniversitede final sınavlarına girerken mutlaka yakın bir arkadaşınız size ders çalıştırmıştır. İşte burada çalıştırılan kişiden ziyade ders çalıştıran kişide hafızasını geliştirme açısından oldukça şanslı. Neden diyeceksiniz ? 2017 yılında yapılan araştırma sonucunda sesli okuma yapmak ve öğrendiklerinizi başkalarına öğretmekle hatırlamayı kolaylaştırdığına yönelik sonuçlar ortaya çıkmıştır. Eğitimciler ve çoğu psikoloğunda katıldığı bu fikir ile bildiklerinizi pekiştirmek istiyorsanız karşılıklı çalışmaktan çekinmeyin. Okumalarınızı kısık sesle yapmak yerine kulağınızın rahat duyabileceği ses düzeyinde yapın. Böylece işitsel hafızanızıda kullanmış olacaksınız.

10.Çalışma ortamını ve zamanını değiştirin

Bazı zamanlar akşam çalışmaya alıştıysanız çalışma rutininizi tersine çevirip sabahları çalışmanız öğrendiklerinizin akılda daha fazla kalıcı olmasını sağlayacaktır. Çalışma ortamını değiştirmek de sizi sıkıcılıktan kurtaracak rutinlerinizi değiştirecektir. Çalışma rutinini değiştirmek çalışmalarınızın verimini arttırabilir ve uzun vadede unutkanlık sorununu yenmenize yardımcı olabilir.

11.Uyku düzeninizi kontrol edin

Hafıza güçlendirme teknikleri olarak uykunun önemini birçok uzman ve eğitimci desteklemektedir. Yapılan araştırmalara göre yeni bir şeyler öğrendikten sonra uyumak beyinde farklı fiziksel değişimlere yol açmaktadır. Uykudan yoksun fareler ile uyumuş fareler arasında yapılan deneyler sonrasında öğrenme kabiliyeti konusunda uyumuş olan farelerin beyin fonksiyonlarının daha iyi çalıştığı gözlemlenmiştir. Bu sebeple her seferinde sabahlara kadar çalışmak uzun vade de öğrendiklerinizi daha kolay unutmanıza yol açabilir.

hafızayı arttırma teknikleri
hafızayı arttırma teknikleri

Yetişkinlerin %95 inde geceleri mutlaka 7.5-9 saat arasında uykuya ihtiyaç duyduklarını biliyor muydunuz ? Uyku düzeni konusunda sorun yaşayan kimseler kafein alımını düşürmeliler. Bazı kimseler hassas olması sebebiyle sabah içtikleri kahve dahi gece uyku düzeninini bozabilmektedir. Bu yüzden uyku probleminiz varsa kafeini azaltabilir ya da tamamen kesebilirsiniz.

12.Kendinize daha önce hiç bilmediğiniz bir konuda yetenek katmaya çalışın

Beyin gelişime ve öğrenmeye açık bir yapıdır. Beyin aktivitelerini ve egzersizleri yaparak hafızanızı geliştirebilir ve her yaşta iyi bir hafızaya sahip olabilirsiniz. Bu nedenle beyin gelişimini arttırmak için yeni bir şeyler öğrenmek ya da daha önce hiç bilmediğiniz bir konuda kitap okumak hafızanın gelişimi açısından güzel bir egzersiz olacaktır. Her gün aynı işin yapan birisinin hafıza konusundaki başarısı ile sürekli kendini güncel tutan ve öğrenen bir kişinin kapasitesi aynı olmayacaktır. Gitar çalmayı öğrenmek, satranç oynamak yabancı bir dilde konuşmak gibi yeni bir şeyler düşünün hangisi sizi zorluyorsa hafıza geliştirme yönünde en çok etkiyi o yapacaktır.

13.Fiziksel egzersizleri ihmal etmeyin

Hafıza geliştirme yöntemleri dediğimizde birçok kişi çeşitli teknikleri uygulayabilir fakat burada bahsi hiç geçmeyen bir uygulama olarak fiziksel egzersizleri ihmal etmeyin. Fiziksel olarak yapacağınız egzersiz hareketleri beyine daha fazla oksijen gitmesine sebep olacağından diyabet ve kardiyovasküler hastalık gibi hafıza kaybına yol açan hastalıklardan sizleri korur. Egzersiz yapmak beyin fonksiyonlarını arttıracağı gibi stres hormonları üzerinde azaltıcı bir etkiye sahiptir. Burada önemli olan ağır spor faaliyetleri yerine açma-germe, aerobik, el-göz koordinasyonu ile beynin motor becerilerini kontrol etme ve çeşitli nefes alış veriş egzersizleri tercih edilebilir.

unutkanlığı önlemek için ne yapılabilir
unutkanlığı önlemek için ne yapılabilir

14.Arkadaşlarınıza zaman ayırın

Hafıza güçlendirme teknikleri yazısında arkadaşlarınıza zaman ayırın demek komik gelmiş olabilir. Kendinize arkadaşlarıma zaman ayırmanın hafızama etkisi nasıl olabilir ki diyebilirsiniz. O zaman size şöyle bir açıklama yapıyım. Harvard Halk Sağlığı Okulu’nda yapılan bir araştırma sonucunda sosyal yaşamında aktif olan kişilerin hafıza kapasitesindeki düşüşü en az olduğu gözlemlenmiştir. İnsanlar sosyal varlıklardır. Tek başımıza yetişmeyi ve hayatımızı idame ettirmeyi düşünmüyorsak etrafımızda olan ilişkilerin beyin fonksiyonları üzerindeki etkisini gözardı etmemek gerekir.

unutkanlığı azaltmak için ne yapılmalı
unutkanlığı azaltmak için ne yapılmalı

Araştırmalar anlamlı arkadaşlıklar ve sosyal ilişkilerin sadece duygusal anlamda vücut sağlığı için değil beyin sağlığımız konusunda da hayati etkiye sahip olduğunu kanıtlamıştır. Sosyalleşmenin hafıza yönündeki etkilerini arttırmak istiyorsanız çeşitli organizasyon ve mesleki klüplere katılabilir, sosyal sorumluluk projelerinde gönüllü olabilirsiniz. Sosyalleşmenin hafıza geliştirme yönündeki etkilerinden bahsetmişken bir evcil hayvan sahiplenmenin değerini de unutmayalım 🙂

15.Öfke ve stres yönetimi

Sağlıklı bir beyin hücreleri sürekli yaşanan stres ve öfke patlamaları sonucunda yok olmayla karşı karşıya kalır. Stres beynin en büyük düşmanıdır ve hipokampüse yeni bilgilerin oluşumunda ve eski bildiğiniz şeylerin çağrılmasına zarar verir. Yapılan birçok bilimsel çalışma aşırı stresin hafıza kayıplarına neden olduğunu saptamıştır.

16.Gülmeyi eksik etmeyin 🙂

Gülmek beynin en güzel ilaçlarından birisidir. Mutluluğun en büyük sembollerinden birisi olan gülmek sadece beden sağlığı değil, beyin ve hafızasını geliştirmek isteyen birçok insan için oldukça önemlidir. Bazı duygular beynin farklı bölgelerini çalıştırsa da gülmek beynin birçok bölgesini aynı anda meşgul ettiğinden beyin sağlığını etkileyen en önemli olgulardan birisidir. Psikolog Daniel Goleman’ın Duygusal Zeka adlı kitabında belirttiği gibi , “kahkaha insanların daha geniş düşünmesine ve daha özgürce ilişki kurmasına yardımcı oluyor.”

17.Yazarak çalışmayı deneyin

Yazarak çalışmak derken laptop ya da masaüstü bilgisayalarda bir şeyler yazmaktan bahsetmiyorum. Not defterinize yazarak bir şeyler öğrenmek beynimizde Retiküler Aktive Edici Sistem (RAS) dediğimiz beyin tabanındaki hücreleri uyarır. Bu nedenle RAS uyarıldığında beynimiz o anda ne yapıldığına daha fazla dikkat etmektedir. Bu nedenle günlük hayatımızda unutkanlığı önlemek için cebimizde ufak da olsa daima bir not defteri taşımak hiçte fena olmayacaktır.

sınavlara hazırlananlar için hafıza teknikleri
sınavlara hazırlananlar için hafıza teknikleri

18.Beyninizi boş şeylerle doldurmayın

İnsan beyni yapılan hesaplamalara göre yaklaşık 2,5 petabayt (milyon gigabayt) kadardır. Bu da neredeyse 300 yıllık aralıksız TV dizileri süresi kadardır. Hiç birimiz beynimizin dolduğunu düşünmeyiz ve bu sebeple etrafımızda birçok şeyi öğrenmeye çalışırız. Bu yanlışı yapmayın ve önceliklerinize önem verin. Bilgiyi depolamak için birçok teknolojik alet varken gereksiz şeyleri öğrenmek için hafızanızı boşa yormayın.

Bonus:

“Herkesin Yapabileceği Hafıza Becerileri” TEDX videosunu altyazılı bulabiliyorsanız mutlaka izleyin. Konuşmacı ABD Hafıza Şampiyonası’nı kazanan Joshua Foer’dır. İzlemek için tıklayınız.

Makalenin kaynakları:

  • Winerman L. Study smart. American Psychological Association
  • Forrin ND, Macleod CM. This time it’s personal: the memory benefit of hearing oneself.
  • Cortis Mack C, Cinel C, Davies N, Harding M, Ward G. Serial position, output order, and list length effects for words presented on smartphones over very long intervals
  • https://www.helpguide.org/articles/healthy-living/how-to-improve-your-memory.htm
  • https://zapier.com/blog/better-memory/

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here